Embleem van de Volksrepubliek Roemenië (1948) Sticker

De Socialistische Republiek Roemenië (Roemeens: Republica Socialistă România, RSR) was een communistische staat die officieel bestond in Roemenië van 1947 tot 1989 (zie Revoluties van 1989). Van 1947 tot 1965 stond de staat bekend als de Roemeense Volksrepubliek (Republica Populară Romînă, RPR). Het land was een Oostblokstaat en een lid van het Warschaupact met een dominante rol voor de Roemeense Communistische Partij, vastgelegd in haar grondwetten. Geografisch gezien werd RSR begrensd door het Zwarte Zee in het oosten, de Sovjetunie (via de Oekraïense en Moldavische SSR's) in het noorden en oosten, Hongarije en Joegoslavië (via SR Servië) in het westen en Bulgarije in het zuiden. Toen de Tweede Wereldoorlog eindigde, werd Roemenië, een voormalig lid van de As dat hun pro-Axis regering omvergeworpen had, bezet door de Sovjet-Unie als de enige vertegenwoordiger van de geallieerden. Op 6 maart 1945, na massale demonstraties van communistische sympathisanten en politieke druk van de Sovjet-vertegenwoordiger van de Geallieerde Controlecommissie, werd een nieuwe pro-Sovjet-regering geïnstalleerd die leden van de voorheen verboden Roemeense Arbeiderspartij omvatte. Geleidelijk aan kregen meer leden van de Arbeiderspartij en communistische partijen de controle over het bestuur en werden vooroorlogse politieke leiders gestaag uit het politieke leven geëlimineerd. In december 1947 werd koning Michael I gedwongen af te treden en werd de Volksrepubliek Roemenië uitgeroepen. In eerste instantie werden de schaarse naoorlogse middelen van Roemenië afgevoerd door de "SovRoms", nieuwe belastingvrije Sovjet-Roemeense bedrijven die de Sovjet-Unie in staat stelden de belangrijkste bronnen van inkomsten van Roemenië te beheersen. Een andere afvoer was de oorlogsvergoedingen die aan de Sovjet-Unie werden betaald. In de jaren 1950 begon de communistische regering van Roemenië echter meer onafhankelijkheid te eisen, wat bijvoorbeeld leidde tot de terugtrekking van alle Sovjettroepen uit Roemenië tegen 1958. Over het geheel genomen, van de jaren 1950 tot de jaren 1970, het land vertoonde een hoge mate van economische groei en aanzienlijke verbeteringen in de baby sterfte, levensverwachting, geletterdheid, verstedelijking, en de rechten van de vrouw, maar vervolgens stagneerde in de jaren 1980. In de jaren 1960 en 1970 werd Nicolae Ceaușescu secretaris-generaal van de Communistische Partij (1965), voorzitter van de Staatsraad (1967) en de nieuw opgerichte rol van President in 1974. Ceaușescu's veroordeling van de Sovjetinvasie van Tsjecho-Slowakije in 1968 en een korte versoepeling van de binnenlandse repressie leidden tot een positief afbeelding, zowel in eigen land als in het Westen. De snelle economische groei, deels gevoed door buitenlandse kredieten, maakte echter geleidelijk plaats voor een soberheid en politieke repressie die leidde tot de gewelddadige herfst van zijn totalitaire regering in december 1989. Veel mensen werden geëxecuteerd of stierven in hechtenis tijdens het bestaan van het communistische Roemenië, de meesten tijdens het stalinistische tijdperk van de jaren 1950. Terwijl gerechtelijke executies tussen 1945 en 1964 137 leden, worden de sterfgevallen in hechtenis geschat op tientallen of honderdduizenden. Anderen werden om politieke, economische of andere redenen gearresteerd en werden gevangengezet of gemarteld. De grondwet van 1965 bleef van kracht na de ontbinding en werd gewijzigd om de overgang van Roemenië naar de democratie weer te geven. Het werd vervangen door de huidige grondwet op 8 december 1991, nadat een landelijk referendum het socialistische regeringsstelsel volledig had afgeschaft en vervangen door een semi-presidentieel systeem.