selenium koffiemok

Selenium is een chemisch element met symbool Se en atoomnummer 34. Het is een niet-metaal met eigenschappen die tussen die van zijn periodieke kolom-aangrenzende chalcogeenelementen zwavel en tellurium tussenbeide komen. Het komt zelden voor in de elementaire toestand van de natuur of als zuivere ertsverbindingen. Selenium (Griekse saaie boffend bok, gekwetst met de betekenis van "Moon") werd in 1817 ontdekt door Jöns Jacob Berzelius, die opmerkte dat het nieuwe element gelijkenis vertoont met het eerder bekende tellurium (genoemd voor de Aarde). Selenium wordt onzuiver aangetroffen in metaalsulfideertsen, waar het de zwavel gedeeltelijk vervangt. In de handel wordt seleen geproduceerd als bijproduct bij de raffinage van deze ertsen, meestal tijdens de koperproductie. Mineralen die zuivere selenide of selenaatverbindingen zijn, zijn bekend, maar zijn zeldzaam. De belangrijkste commerciële toepassingen van selenium zijn tegenwoordig in de glasindustrie en in pigmenten. Selenium is een halfgeleider en wordt gebruikt in fotocellen. Het gebruik in elektronica is, zodra het belangrijk was, grotendeels door siliciumhalfgeleiderelementen gedoemd. Selenium wordt nog steeds gebruikt in een paar soorten gelijkstroompiekbeschermers, baby-formule en één type fluorescerende kwantumstip. Seleenzouten zijn in grote hoeveelheden giftig, maar sporen zijn nodig voor cellulaire functies in veel organismen, waaronder alle dieren. Selenium is een bestanddeel van de antioxidantenzymen glutathionperoxidase en thioredoxineverminderingsenzym (dat indirect bepaalde geoxideerde moleculen bij dieren en sommige planten vermindert). Het wordt ook aangetroffen in drie deiodinase-enzymen, die het ene schildklierhormoon in het andere omzetten. De seleniumvereisten in planten verschillen per soort, waarbij sommige planten relatief grote hoeveelheden nodig hebben en andere blijkbaar geen.